Op 27 oktober kwamen de deelnemers van de Community of Practice (CoP) Klimaatadaptatie en Natuur samen in waterwingebied Woudenberg (Vitens). Professionals vanuit overheden, terreinbeheerders, NGO’s, drinkwaterbedrijven en kennisinstellingen gingen deze vijfde CoP-bijeenkomst aan de slag met het rond krijgen van een business case voor veerkrachtige natuur en klimaatadaptatie.
Expeditie door het waterwingebied Woudenberg
De bijeenkomst startte met een praktijkexpeditie door het waterwingebied. Deelnemers kregen inzicht in de recente integrale gebiedsontwikkeling, waarin waterwinning, natuurontwikkeling en klimaatadaptatie zijn verbonden in één businesscase. De rondleiding liet zien hoe hydrologie, biodiversiteit en leveringszekerheid samenkomen, en welke organisatorische keuzes en investeringen daarbij horen.
Hoe bouw je een businesscase voor veerkrachtige natuur?
In het inhoudelijke deel werkten de deelnemers aan de voorwaarden uit die nodig zijn voor de creatie van een succesvolle businesscase voor natuur en klimaatadaptatie. Daarbij zoomden ze in op besluiten rond businesscase en financiering binnen vijf procesfases – van verkenning tot beheer – binnen de bestuurslaag, het management, kenniswerkers en externe partners. Ze keken ook naar het wegen van belangen en de communicatie tussen de verschillende organisatielagen.
Een belangrijk inzicht uit de bijeenkomst is dat organisaties verschillend kijken naar de inhoud en de financiële kant van klimaatadaptatie en natuur. Terreinbeheerders redeneren vanuit natuurdoelen en zoeken naar koppelkansen met klimaatadaptatie. Waterschappen maken voortdurend de afweging tussen exploitatie en investering. Provincies willen scherpe plannen voordat financiering in beeld komt. Drinkwaterbedrijven kijken nadrukkelijk naar baten in de levensduurfase en rekenen liever met businesscases dan met Maatschappelijke Kosten-Baten Analyses (MKBA’s). Ook maakt het veel uit of natuur en/of wateropgaven als kerntaak verankerd zijn binnen organisatie. Bij PWN zijn bijvoorbeeld beide verankerd in de statuten.
Afstemming per fase bepaalt het succes van de business case
Elke procesfase vraagt om andere vormen van samenwerking:
- Verkenning: Dit is inclusief financiële haalbaarheid – In deze fase is de financiële ruimte vaak beperkt en draait het vooral om de vraag wie de uitvoering (en beheer) uiteindelijk gaat betalen en hoe externe partijen kunnen aansluiten.
- Initiatief: Bestuurlijk besluit en verankering in jaarplannen – Nieuwe initiatieven worden formeel ingepast in jaarplannen; hoe hoger de kosten, hoe hoger het benodigde bestuurlijke besluit.
- Ontwerp: Organisaties verschillen sterk in hun ontwerp- en afwegingslogica – In de inrichting van het ontwerptraject wordt bepaald wie wanneer aan tafel zit, hoe risico’s worden beheerst en op welke momenten financiële keuzes worden gemaakt.
- Realisatie: De kwaliteit van voorbereiding bepaalt het succes – In de uitvoering blijkt hoe belangrijk eerdere besluitvorming, duidelijke rolverdeling en vastgestelde afspraken zijn; deze fase biedt ook ruimte om te leren en bij te sturen.
- Beheer: Structurele inpassing maakt financiering eenvoudiger – Na afronding verschuift de aandacht naar reguliere bedrijfsvoering waar het beheer binnen geborgd is. Projecten die passen bij kerntaken lopen makkelijker door. Voor projecten die als het ware ‘extra’ zijn, blijft beheer- en monitoringsfinanciering een uitdaging.
Waardering van natuur
Een ander belangrijk inzicht ging over de waardering van natuur, en dat dit nog complex is. De ecologische baten van maatregelen laten zich tot nu toe lastig vertalen naar traditionele financiële kaders. Daardoor zoeken veel organisaties naar manieren om de kwalitatieve waarde zichtbaar te maken, bijvoorbeeld via value cases of verbrede MKBA’s.
De CoP Klimaatadaptatie en Natuur blijft verder werken aan businesscases en andere thema’s.
Vervolg
Op maandag 8 december komt de CoP opnieuw samen in Utrecht voor een bijeenkomst rond het thema ‘Samenwerken’. Daar staat centraal hoe organisaties elkaar kunnen versterken bij het realiseren van veerkrachtige natuur én klimaatadaptatie in de praktijk.
Op dinsdag 27 januari 2026 organiseren we een bredere werkconferentie met deelsessies over de verschillende thema’s.
Werk je ook aan klimaatadaptatie ván en mét natuur? Wees welkom om aan te sluiten en stuur een bericht aan info@adaptatieatelier.net!
