Klimaatverandering verandert ons landschap en de natuur. De grond wordt droger, het waterpeil wisselt en planten en dieren verplaatsen zich. Hoe kunnen we de natuur beschermen en sterker maken, terwijl het klimaat verandert?
Op 27 januari 2026 verkennen we hoe toekomstige ecosystemen eruitzien en hoe ze bijdragen aan een klimaatbestendig landschap. Samen met het ministerie van ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur organiseren we de werkconferentie ‘Ecosysteem van de Toekomst’. Op deze dag vieren we ook het éénjarig bestaan van het Actieprogramma Klimaatadaptatie Natuur (AP KAN) en gaan we in deelsessies aan de slag met de thema’s van de Community of Practice Klimaatadaptatie en Natuur (CoP KAN).
We verdiepen ons in
- Wat betekent klimaatverandering voor de huidige natuurdoelen?
- Hoe bouwen we aan een toekomstbestendig ecosysteem?
- Welke gezamenlijke keuzes zijn nodig voor veerkrachtige natuur
- Hoe versterken we de verbinding tussen beleid, praktijk en kennis en wie hebben we daarvoor nodig
Programma
12:00 Inloop en lunch
13:00 Opening en welkom door dagvoorzitter Gerdie Schreuders
13:10 Klimaatadaptatie en Natuur in perspectief
- Harold Zoet, gedeputeerde natuur, Provincie Gelderland
- Geertje van Hooijdonk, Directeur Natuur, ministerie van LVVN
- Wiebe Borren, CoP Klimaatadaptatie en Natuur, Natuurmonumenten
13:50 Key-note – Matthijs Schouten, Emeritus hoogleraar ecologie en filosofie, WUR
15:30 Pauze
16:00 Wrap-up – Oogst van de dag en vervolgacties
16:30 Borrel
Praktische informatie
Voor wie – Beleidsmakers, terreinbeheerders, gebiedsadviseurs, ecologen, waterbeheerders en andere professionals die werken aan natuur, klimaatadaptatie en het landelijk gebied.
Wanneer – Dinsdag 27 januari 2026 van 12:00 – 17:00 inclusief lunch en borrel
Waar – Huis der Provincie – Markt 11, 6811 CG Arnhem
Kosten – Deelname is gratis
Deelsessies
Samen bouwen aan een uitvoerbare strategie in tijd en ruimte
Een klimaatbestendig landschap: waar begin je? In deze deelsessie bepalen we samen welke doelen eerst opgepakt moeten worden. We kijken naar welke strategische lijn leidend is binnen jouw werk en hoe je taken op hoofdlijnen kunt verdelen. We vertalen deze keuzes naar tijd en plek. Wat pak je op, op de korte, middellange of lange termijn? En wat zijn de belangrijkste gebieden of opgaven?
Organisator: CoP KAN deelnemers
Data sneak preview – Klimaatstress Biodiversiteit in beeld
In deze deelsessie gaan we aan de slag met de klimaatstresstest biodiversiteit, ontwikkeld door Witteveen+Bos. Met de stresstest breng je in beeld wat de huidige staat van condities in het landelijk gebied buiten natuurgebieden is. Condities die algemene planten en dieren nodig hebben om gezond te blijven of worden. Denk aan schoon water, lucht en ruimte. Er wordt gekeken in welke mate klimaateffecten druk leggen op deze condities. We leggen de focus in deze sessie op hoge zandgronden. Daarna kun jij zelf aan de slag met een nieuwe stresstest. Test mee en laat ons weten waar jouw interesse ligt voor een verdere ontwikkeling van de stresstest.
Organisator: CoP KAN deelnemers
Spreker: Marloes van der Kamp, Witteveen+Bos
Mensinclusieve natuur – Innovatieve maatregelen voor toekomstbestendige ecosystemen
Wat heeft de natuur nodig om klimaatbestendig te worden? Welke maatregelen kun je daarvoor inzetten? En welke andere maatschappelijke doelen kunnen we hiermee ook bereiken? In deze deelsessie beantwoorden we deze vragen en kijken we welke innovatieve maatregelen hierbij nodig zijn. We nemen het ecosysteem als uitgangspunt in een concrete casus. Hoe kom je van nadenken in silo’s tot gebiedsgerichte maatregelen voor het hele ecosysteem in een gebied? Sluit je aan bij onze deelsessie om hieraan mee te werken!
Organisator: CoP KAN deelnemers
De puzzel van de business case klimaatadaptatie
Hoe komt een business case van klimaatadaptatie tot stand? Onder leiding van Elisabeth Ruijgrok van Witteveen+Bos spelen we het batenspel. We kijken naar maatregelen en hun baten. Spelenderwijs raken we thuis in de principes rond een gezonde business case en snappen we wat goed werkt om tot verstandige investeringsbesluiten te komen. Met een ronde gewenste vervolgacties sluiten we deze deelsessie af.
Organisator: CoP KAN deelnemers
Spreker: Elisabeth Ruijgrok, Witteveen+Bos
Hink-sprong-stap – Concrete acties voor effectief samenwerken
Iedereen kent wel wat algemene principes van samenwerken (de hink), zoals: betrek iedereen erbij, zo vroeg mogelijk in het proces, zoek naar gemeenschappelijke doelen, wees flexibel enzovoort. En we hebben allemaal wel een droom waar we in de toekomst naar toe willen om een klimaatadaptieve, groene omgeving vorm te geven (de sprong). Maar welke concrete actie onderneem je als eerste om die droom te verwezenlijken (de stap)? In deze deelsessie kijken we wat er nodig is om effectief samen te werken en hoe je weg blijft van vrijblijvende droombeelden. We dagen jou uit om een eerste concrete actie te bedenken en om open deuren te vermijden.
Organisator: CoP KAN deelnemers
Aanmelden kan tot dinsdag 27 januari 12:00
Bron afbeelding: Stichting CAS / Klimaatadaptatie Nederland (Overveen, 2024).
