CoP Klimaatadaptatie en Natuur onderzoekt effectieve samenwerking voor veerkrachtige natuur

CoP Klimaatadaptatie en Natuur 8 december 2025, Zegveld

Op 8 december 2025 kwamen de deelnemers van de Community of Practice (CoP) Klimaatadaptatie en Natuur samen bij het Veenweiden Informatie Centrum (VIC) in Zegveld. Professionals vanuit overheden, terreinbeheerders, NGO’s, drinkwaterbedrijven en kennisinstellingen gingen deze zesde CoP-bijeenkomst aan de slag met het onderzoeken van knelpunten en oplossingen om effectief samen te werken aan veerkrachtige natuur en klimaatadaptatie in de praktijk.

Expeditie Veenweiden Informatiecentrum

De expeditie bij het Veenweiden Informatiecentrum (VIC) liet zien hoe innovaties in natte teelten, vernatting en nieuwe verdienmodellen bijdragen aan toekomstbestendige veenweiden. Het proefveld toont de effecten van bodemdaling, emissies en waterbeheer en laat zien welke maatregelen perspectief bieden voor herstel en transformatie. 

Het VIC heeft hierbij gemerkt dat kleine, wendbare coalities goed werken bij experimenten. Innovatieve projecten blijken het meest succesvol wanneer een compacte groep partijen samenwerkt, leert en bijstuurt voordat het project breder wordt geïmplementeerd. Ze maakten hierbij gebruik van de KIEM, JUMP en BASE-methode. Hierbij worden gewenste toekomstscenario’s gebruikt om de eerste stap van een project te bepalen.

Wie en wat is er nodig om effectief samen te werken?

Alle CoP-deelnemers lopen in de praktijk aan tegen projecten die moeilijk van de grond komen of niet het gewenste resultaat bereiken. De samenwerking tussen de betrokken partijen in projecten gaat niet vanzelf. Tijdens deze bijeenkomst hebben we samen verkend wie en wat er nodig is om een goede samenwerking te realiseren en daarmee projecten succesvol op te leveren.

Vanaf het begin aan tafel

Aan de hand van het canvas ‘Stakeholdermatrix’ bracht de groep per type organisatie in kaart 1) welke stakeholders er betrokken zijn in een project, 2) hoe groot het belang is voor deze stakeholder en 3) wat de invloed van de stakeholder op het project is. De deelnemers concludeerden dat voor een goede samenwerking alle partijen met een substantieel belang zo vroeg mogelijk aan tafel moeten zitten. Dit geldt juist ook voor de uitvoerende partijen. Vroege participatie verbetert de kwaliteit van een project. Daarbij geldt dat voor geloofwaardigheid en vertrouwen pas ontstaan als plannen ook zichtbaar worden uitgevoerd.

Oplossingen voor knelpunten bij samenwerking

Als tweede onderdeel in de bijeenkomst is het Netwerk Canvas gebruikt om de belangrijkste knelpunten aan te wijzen waar deelnemers tegenaan lopen in hun projecten:

1. De focus op wettelijke kerntaken beperkt gezamenlijke projecten. Door gebrek aan tijd, geld en personeel kunnen organisaties terughoudend zijn om buiten hun kerntaken te werken. Tip: Door belangen integraal te bekijken en projecten klein te houden, ontstaat er soms juist ruimte voor samenwerking.
2. Grondbezit bepaald de speelruimte. Op eigen grond is veel mogelijk, maar buiten het eigen bezit worden grondeigenaren en bewoners doorslaggevend. Tip: Vroegtijdige betrokkenheid vergroot draagvlak en versnelt het proces.
3. Korte-termijnlogica botst met lange-termijnopgaven. Statisch beleid sluit onvoldoende aan op veranderende omstandigheden, zoals verdrogende natuurgebieden en veranderende wateropgaven. Acceptatie van onzekerheid en risico’s, heldere toekomstdoelen en ruimte om adaptief bij te sturen zijn nodig. Tip: Onderbouwing en een overtuigend verhaal helpen om beweging te creëren.
4. Onduidelijkheid over verantwoordelijkhedenvertraagt het handelen. Bij risico’s zoals wateroverlast is vaak onduidelijk waar de verantwoordelijkheid begint en eindigt, wat besluitvorming en handelen vertraagt. Tip: Duidelijke afspraken over gedeelde verantwoordelijkheid en resterende risico’s vergroten het handelingsperspectief, ook bij onverwachte situaties. 
5. Afhankelijkheid van derde partijen.In sommige domeinen kunnen organisaties zelfstandig onderzoeken en monitoring uitvoeren, terwijl natuurprojecten vaak via externe consultancy moeten lopen, wat de handelingsruimte beperkt.  
6. Belemmerend beleid en regelgeving remmen voortgang. Beleidsontwikkeling loopt achter op de snelheid waarmee opgaven zich aandienen, waardoor innovatie en voortgang worden belemmerd. Tip: Ruimte om hiervan af te wijken vraagt vertrouwen, urgentiebesef en een gezamenlijke toekomstvisie, met een benadering vanuit het systeem in plaats van afzonderlijke kerntaken.